گردش | تور لحظه آخری

مرجع تور لحظه آخری | تور گرجستان، تور دبی، تور لحظه آخری کیش، تور اروپا، تور های ارزان قیمت

گردش | تور لحظه آخری

مرجع تور لحظه آخری | تور گرجستان، تور دبی، تور لحظه آخری کیش، تور اروپا، تور های ارزان قیمت

پست ویژه تور 16 روزه اروپا (یونان، ایتالیا، فرانسه، اسپانیا) تابستان 96

پست ویژه تور 15 روزه اروپا (فنلاند، سوئد، نروژ، دانمارک) بهار 96

آخرین تور های گردشگری
طبقه بندی موضوعی
تور استانبول تور استانبول بلیط هواپیما ارزان بلیط هواپیما متن آهنگ بزرگترین آرشیو متن آهنگ های فارسی دانلود آهنگ جدید دانلود آهنگ تبلیغ متنی جهت اطلاع از تعرفه ها کلیک کنید

Code center

دریافت تور در تلگرام

طبیعیت همدان

استان همدان با مساحتی معادل ۱۹۴۹۳ کیلومتر مربع، در غرب کشور قرار دارد.

ناهمواری های استان
شکل و حالت ناهمواری ها در هر نقطه از زمین، و در هر مقطع زمانی، بیانگر دخالت فرایندهای کوهزایی مختلفی است که در طول زمان فعال بوده و همواره در سطح زمین اشکال گوناگونی را پدید آورده که به مرور زمان دستخوش تغییر شده است. ناهمواری های استان همدان نیز از این قاعده مستثنی نبوده و در طول دوران زمین شناسی تغییرات ساختاری مشخصی داشته اند. براساس تغییر شکل بنیادی، می توان آنها را به دو واحد بزرگ کوهستان ها و دشت ها تقسیم بندی کرد، سپس هر یک از این دو دسته را با توجه به عواملی چون: امتداد گسل ها، مقاومت و نوع سنگ ها و نیز دخالت سیستم های چین خوردگی، به اجزای فرعی دیگری تقسیم کرد.

الف) کوهستان ها
ارتفاعات شمال شرق: از جهت ساختاری، ارتفاعات شمال استان، در مشرق دشت رزن، قسمتی از ارتفاعات مرکزی ایران است که از نظر ساختمانی از تشکیلات آتشفشانی  رسوبی و رسوبی است. امتداد این رشته کوه ها از شمال غرب به سمت جنوب شرق و خط الرأس آنها، مرز بین استان های همدان و قزوین است.

قله الوند همدان

قله الوند

ارتفاعات مرکزی: این واحد از ارتفاعات استان، بین دو واحد شمال شرق و زاگرس (جنوب غربی استان) قرار گرفته است. از نظر ساختاری این واحد را قسمتی از منطقهٔ سنندج  سیرجان می دانند که درهٔ نهاوند آن را از زاگرس جدا نموده است. رشته کوه مهم این واحد در استان همدان، رشته کوه الوند است که دارای قلل مرتفع زیادی از جمله: الوند به ارتفاع ۳۵۷۴ متر، شاه نشین با ۳۲۹۰ متر، کلاه قاضی با ۳۲۰۲ متر، تخت رستم با ۲۹۲۲ متر می باشد. وجود سنگ های گوناگون رسوبی، دگرگونی و آذرین موجب پیچیدگی زمین شناسی این ناحیه شده است. در قسمت های شرقی این واحد صخره های آهکی ظاهر شده اند. رشته کوه الوند، از باتولیت های مهم این واحد است، که جنس سنگ های آن گرانیت می باشد.

ارتفاعات جنوب غربی: ارتفاعات جنوب غربی استان قسمتی از زاگرس مرتفع می باشد که در این منطقه به کوهستان گری، معروف است. این رشته کوه از اواخر دورهٔ تریاس و طی حرکات کوه زایی پس از این دوره، دچار چین خوردگی های شدید به همراه گسل شده است. جنس غالب آن آهک بوده و مارن، ماسه سنگ و کنگلومرا از دیگر اجزا این رشته کوه می باشد. 

کوه های پراکنده: در سایر نقاط استان، ارتفاعاتی به صورت پراکنده دیده می شوند که می توان به کوه های قره لّر، بوقاطی (رزن) در نیمهٔ شمالی استان و کوه خان گُرمَز (تویسرکان) و سرده و گرمه (ملایر) در نیمهٔ جنوبی استان اشاره نمود.

دشت ملایر

دشت ملایر
ب) دشت ها
اصولاً چاله ها و دشت ها را می توان در داخل تمام واحدهای کوهستانی مشاهده کرد، اما با توجه به ویژگی های ارتفاعات، دشت ها از نظر وسعت و چگونگی شکل گیری، با هم متفاوت اند که می توان آنها را به دو دستهٔ تراکمی و فرسایشی تقسیم کرد.

دشت های تراکمی: اغلب دشت های استان از این نوع می باشند. عامل شکل زایی این دشت ها بیشتر آب های روان در طول دورهٔ کواترنر است. حمل مواد تخریبی کوهستان ها به سمت چاله ها و درّه های کوهستانی و تراکم آن در داخل این چاله ها سبب شکل گیری و توسعهٔ دشت ها گردیده است. بافت و اندازهٔ رسوبات حمل شده از دامنهٔ ارتفاعات به سمت مرکز دشت، از درشت دانه به ریزدانه تبدیل می گردد.
دشت های فرسایشی: طی عمل تخریبی یخچال ها، رودها، بادها و …، پهنه های افقی و وسیعی شکل گرفته اند که علت شکل گیری آنها، سستی نسبی رسوبات و تخریب به دلیل تغییرات دما، یخبندان و جریان آب هاست که قسمت های زیادی از لایه های تاقدیس ها را از بین برده و به مناطق پست اطراف، منتقل کرده اند.

طبیعیت همدان

آب و هوای استان

آب و هوا، نقش بسیار مهمی در مطالعات زیستی، مدیریت منابع آب، کشاورزی و دیگر فعالیت های انسانی دارد. تنوع آب و هوایی، توان های محیطی خاصی به مناطق می دهد، با بررسی و مطالعهٔ عوامل مؤثر در آب و هوای استان خود می توان قابلیت های محیطی آن را بهتر شناخت و از این طریق استفادهٔ بهینه از این توان ها کرد. این امر با توجه به تغییرات اقلیمی، به ویژه شدت آن در سال های اخیر از اهمیت بالایی برخوردار است.

عوامل مؤثر بر تنوع آب و هوای استان

عوامل محلی و بیرونی همواره کنترل کنندهٔ وضعیت دما و بارش در سطح زمین اند از عوامل محلی مؤثر در اقلیم، می توان عامل عرض جغرافیایی، ارتفاع، و فاصله از دریا را بیان کرد. توده های هوا، مهم ترین عامل بیرونی مؤثر در تنوع و تغییرات آب وهوایی هر ناحیه است.

عوامل محلی
۱- عرض جغرافیایی: تفاوت در زاویهٔ تابش خورشید در عرض های مختلف جغرافیایی نقش بسیار مهمی در شرایط آب و هوایی هر مکان دارد. 

۲ ارتفاعات

موقعیت جغرافیایی استان ما در غرب کشور موجب شده که ارتفاع و جهت رشته کوه زاگرس نقش مهمی در ویژگی های آب و هوایی آن داشته باشد. به طوری که در زمستان اغلب ریزش های جوّی در ارتفاعات به شکل برف صورت می گیرد و دمای هوا در این مناطق در زمستان ها خیلی سرد و در تابستان ها معتدل است.
۳ فاصله از دریا

به علت دوری استان همدان از دریا، اقلیم خشک در سطح استان مشهود است. عامل بیرونی (توده های هوای تأثیر گذار بر اقلیم استان)
۱ توده هوای مرطوب غربی: مهم ترین توده هوایی است که آب و هوای استان را تحت تأثیر قرار می دهد و در فصول سرد (پاییز تا اواسط بهار) از غرب و شمال غرب، رطوبت دریای مدیترانه و اقیانوس اطلس را وارد کشور کرده و موجب بارش می شود.

۲ توده هوای سرد قطبی: تودهٔ هوا در فصل سرد سال با فعال شدن پرفشار سیبری از عرض های بالا وارد کشور شده و آب و هوای استان را تحت تأثیر قرار می دهد و موجب کاهش دما و ریزش برف می شود.

۳ توده هوای گرم و خشک: در فصل گرم، استقرار مرکز پرفشار جنب حاره در سطح فوقانی جوّ، مانع از ورود توده های هوای غربی و در نتیجه موجب تشدید گرما، خشکی هوا و غبار آلود شدن اقلیم استان می شود. 

پراکندگی دما و بارش در سطح استان

با توجه به تأثیر عوامل مختلف بر آب و هوای استان، میانگین بلند مدت سالانهٔ دما 11/5 + درجهٔ سانتی گراد است. میانگین بارندگی سالانهٔ استان در یک دورهٔ آماری حدود 387/5 میلی متر می باشد. این در حالی است که شهرستان های استان از این نظر با هم فرق دارند. پرباران ترین نقطهٔ استان وراینهٔ نهاوند با میانگین 517/9 میلی متر و کم باران ترین آن قهاوند با میانگین 223/7 بوده است. از نظر دمایی نیز کبودرآهنگ سردترین و ملایر گرم ترین ایستگاه استان بوده اند.

طبقه بندی آب و هوایی استان
در علم هواشناسی با درنظر گرفتن عوامل و عناصر اصلی اقلیمی، شاخص هایی برای طبقه بندی آب و هوایی مناطق مختلف ارائه شده است. از بین عناصر مختلف آب و هوایی درجهٔ حرارت و بارش از عوامل اصلی است که در بیشتر مدل های اقلیمی مورد نظر بوده و استفاده می شوند.
تیپ های اقلیمی استان همدان
۱ آب و هوای نیمه خشک: در شهرستان های همدان، کبودرآهنگ، رزن و نهاوند با گسترش بیشتری مشاهده می شود. تقریباً حوزهٔ دشت های استان در تسلط این تیپ آب و هوا قرار دارند.
۲ آب و هوای خشک و سرد: در ناحیهٔ جنوب رشته کوه الوند، عمدتاً در شهرستان تویسرکان و کم و بیش نیز در شهرستان های ملایر و نهاوند حاکم است.
۳ آب و هوای ارتفاعات: در ارتفاعات شمال رزن و غرب کبودرآهنگ، الوند، جنوب شرق ملایر و جنوب نهاوند.
۴ آب و هوای شبه مدیترانه ای: در شرایط خاص طبیعی در شمال استان به ویژه شهرستان رزن، غرب استان در اسدآباد و جنوب در شهرستان های ملایر و نهاوند.
۵  آب و هوای نیمه مرطوب: در شرایط خاص طبیعی ، ناحیهٔ جنوب شرق رشته کوه الوند و در شمال شهرستان ملایر دیده می شود.

تأثیر آب و هوا بر فعالیت های انسانی
هر آب و هوایی، توان های محیطی خاصی ایجاد می کند که متناسب با آن، فعالیت های انسانی در زمینه های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و …، در آن شکل می گیرد. به همین دلیل شرایط اقلیمی، موجب پیدایش اشکال گوناگونی از روابط انسان با محیط زندگی خود در استان شده است.
آب و هوا و سکونتگاه ها: استقرار جمعیت، شکل سکونتگاه ها، رشد و توسعهٔ روستاها و شهرها، تحت تأثیر شرایط اقلیمی قرار دارند. به گونه ای که بیشتر روستاها و شهرهای استان در مناطق معتدل و خوش آب و هوا استقرار یافته اند.
آب و هوا و کشاورزی: به علت آب و هوای معتدل و مرطوب، درّه ها و دامنه های ارتفاعات الوند و گری به باغداری اختصاص یافته است اما در دشت های استان همدان کشت و زرع رایج تر است.

آب و هوا و گردشگری

به دلیل وضعیت آب و هوایی مناسب، در فصل بهار چشم اندازهای زیبای طبیعی در مناطق کوهستانی استان، جلوهٔ خاصی دارند. در فصل تابستان نیز این مناطق با دارا بودن آب و هوای معتدل زمینهٔ مساعدی برای گردشگران فراهم می کند. این در حالی است که با آمدن زمستان و ریزش برف در دامنهٔ ارتفاعات شرایط برای ورزش های زمستانی مساعد می شود.

منابع طبیعی استان

موقعیت جغرافیایی مناسب سبب شده تا استان ما ازنظر دسترسی به ریزش های جوّی، وضعیت خوبی داشته باشد اما باید توجه داشت که امروزه به علل افزایش جمعیت و نیاز بیشتر به آب در بخش های کشاورزی، صنایع و مصارف خانگی و همچنین تغییرات آب و هوایی در سال های اخیر، مشکلاتی در زمینهٔ تأمین آب مورد نیاز این بخش ها ایجاد شده است. بازنگری در شیوه های استفاده از این منابع، ذخیره سازی آب های سطحی و طرح های تعادل بخشی مانند برقی کردن چاه های کشاورزی، نصب کنتور هوشمند و …، می تواند مشکلات ناشی از کمبود آب و توزیع نابرابر آن را در فصول مختلف سال، برطرف نماید.

آب های سطحی
 استان همدان در محدودهٔ سه حوضهٔ آبریز عمدهٔ کشور قرار دارد. هر یک از رودهای گاماسیاب، قره چای و تلوار به ترتیب جزء حوضهٔ آبریز خلیج فارس و دریای عمان، حوضهٔ آبریز مرکزی و حوضهٔ آبریز دریای مازندران می باشند.
رود گاماسیاب: این رود دائمی از محلی به نام کوه سنگ سوراخ از ارتفاعات جنوبی استان، سرچشمه می گیرد و بعد از عبور از دشت نهاوند، با پیوستن سایر سرشاخه ها نظیر آب ملایر و آب تویسرکان (قلقل رود) و خرم رود، رود گاماسیاب را تشکیل می دهد. این رود در حوالی روستای دو آب به استان کرمانشاه وارد می شود و یکی از شاخه های مهم رود کرخه به شمار می رود که در نهایت به خلیج فارس می ریزد.
رود قره چای: این رود شامل دو سرشاخهٔ اصلی است. سرشاخهٔ سیمینه رود که از ارتفاعات الوند سرچشمه می گیرد. سیمینه رود در ادامهٔ مسیر در حوالی روستای امامزاده پیرنهان با سرشاخهٔ دیگری به نام شراء که از ارتفاعات استان مرکزی سرچشمه می گیرد، به هم می پیوندند و رود قره چای ١ را تشکیل می دهد. قره چای پس از زهکشی بخش مهمی از اراضی استان، از شرق، وارد استان مرکزی شده و در نهایت به مسیلهٔ قم در حوضهٔ آبریز مرکزی می ریزد.

سدها
سدّ اکباتان: این سد از نوع بتُنی وزنی پایه دار است که در سال ۱۳۴۲ به بهره برداری رسید. ارتفاع سد از کف، ۵۳ متر، حجم کل دریاچهٔ سد ۸ میلیون متر مکعب و حجم آب مهار شدهٔ سالانهٔ آن ۱۷ میلیون متر مکعب بوده که در سال های اخیر با افزایش ارتفاع سد به ۷۹ متر، حجم دریاچه به ۴۰ میلیون متر مکعب و حجم آب مهار شدهٔ سالانه به ۴۳ میلیون متر مکعب ارتقا یافته است.

سدّ آبشینه: این سد از نوع خاکی (سنگ ریزه ای) با هستهٔ رُسی است که در خارج از بستر رود آبشینه ( یکی از روستاهای همدان) در سال ۱۳۷۵ به بهره برداری رسیده است.هدف از احداث این دو سد، تأمین آب آشامیدنی شهر همدان و زمین های کشاورزی پایین دست آن می باشد که آب آن از دو محل به شرح زیر تأمین می شود:
الف) آب سرریز شده از سد اکباتان
ب) انتقال آب رودخانهٔ سیاه کمر توسط یک سد انحرافی و کانال بتُنی، به مخزن سد آبشینه.

سدّ شیرین سو: در سال ۱۳۸۳ به بهره برداری رسیده و از نوع خاکی است که برای تأمین آب کشاورزی، کنترل سیلاب ها و تغذیهٔ مصنوعی آب های زیرزمینی شمال دشت کبودرآهنگ، احداث شده است.
سدّ کلان: در سال ۱۳۹۰ به بهره برداری رسیده و از نوع خاکی همگن است که برای تأمین آب شهر ملایر و بهبود آبیاری در اراضی پایین دست سد احداث شده است.

منابع آب زیرزمینی
آب های زیرزمینی دشت های استان در گذشته وضعیت مطلوبی داشته ولی در سال های اخیر به علّت بهره برداری بی رویه، سطح آب های زیرزمینی به شدّت افت نموده است به طوری که بعضی از نقاط دشت های کبودرآهنگ و رزن  قهاوند با پدیدهٔ نشست زمین مواجه گردیده اند. بهره برداری از این منابع، عموماً از طریق چشمه ها، حفر قنوات، چاه های عمیق و نیمه عمیق، انجام می گیرد. بیشترین سهم مصرف آب های زیرزمینی با ۹۱ درصد مربوط به بخش کشاورزی است و بخش های شُرب و بهداشت با ۷ درصد و صنعت و معدن با ۲ درصد، در رده های بعدی قرار دارند. 

منابع خاک
آب و خاک دو نعمت بزرگ خداوندند که با مدیریت صحیح می توان از آنها به خوبی استفاده کرد. خوشبختانه با توجه به موقعیت مناسب جغرافیایی، استان ما از این منابع ارزشمند، برخوردار است. خاک های استان را از نظر موقعیت می توان به چند دسته تقسیم کرد.
مناطق کوهستانی: این مناطق به علت شیب زیاد به شدت تحت تأثیر فرسایش بوده و بدون پوشش خاکی اند. در برخی مناطق خاک های کم عمقی تشکیل شده است که گیاهان استپی در محدوده کوچکی در آنجا رشد می کنند.
کوهپایه ها: این اراضی نسبت به نواحی کوهستانی شیب ملایم تری دارند. با این وجود، از زمین های پرشیب کشاورزی محسوب می شوند، و به صورت ناحیهٔ بین کوهستان و دشت ها به شمار می آیند. محدودیت های عمدهٔ این اراضی شیب زمین، فرسایش و کم عمقی خاک است.
دشت های دامنه ای: این اراضی از جمله نواحی کشاورزی اند که اهمیت بسیاری در استان دارند و به دو دسته تقسیم می شوند.
دشت های دامنه ای سنگ ریزه دار: این قسمت از دشت های نسبتاً هموار تشکیل شده است که شیب ملایمی نیز دارند. خاک این نواحی عمیق، با بافت سنگین تا خیلی سنگین است. وجود سنگ ریزه در بعضی قسمت ها مشکلاتی را برای کشاورزی به همراه دارد. از جمله ویژگی های این اراضی زهکشی مناسب آنهاست. در حال حاضر به عنوان اراضی تقریباً مناسب جهت زراعت دیم و درختکاری شناخته می شوند.
دشت های دامنه ای مسطح: این دشت ها شیب بسیار ملایمی داشته و دارای خاک عمیق، سنگین و بدون سنگ ریزه است که در حال حاضر بیشتر به عنوان زراعت آبی مورد استفاده قرار می گیرند.

منابع گیاهی
پوشش گیاهی هر مکانی متأثر از شرایط آب وهوایی، جنس خاک، شکل ناهمواری ها و میزان دسترسی به آب آن محیط است. با توجه به تنوع این عوامل، پوشش گیاهی استان را می توان در دو بخش جنگل ها و مراتع بررسی کرد.

جنگل ها
در استان همدان ۳۹۵۷۶ هکتار پوشش جنگلی وجود دارد که از این مقدار ۳۵۱۷۶ هکتار آن جنگل های طبیعی و بقیهٔ آن جنگل های
دست کاشت است.
جنگل های طبیعی: جنگل های طبیعی استان، براساس نواحی رویشی ایران به دو دسته تقسیم می شوند.
الف) ناحیۀ رویشی زاگرس: در استان ما پوشش گیاهی به صورت جنگل متراکم تنها در مناطق گیاهان، سیاه دره و فارسبان در شهرستان نهاوند وجود دارد. این در حالی است که پوشش گیاهی جنگلی در سطوح محدود و پراکنده به دو شکل، جنگل های تُنُک و مخروبه در ارتفاعات گری، تویسرکان، ملایر و فامنین مشاهده می شود. از گونه های درختی این جنگل ها، بلوط، کیکم، داغداغان، گلابی وحشی و زبان گنجشک و از گونه های درختچه ای، بادام کوهی، دافنه، سماق و … را می توان نام برد.
ب) ناحیۀ رویشی ایران تورانی: شامل محدودهٔ جنگل های شهرستان فامنین است که مهم ترین گونه های آن، بادام کوهی و افدرا می باشد.

جنگل های دست کاشت: امروزه محیط های مستعد در حاشیهٔ شهرها، کنار جاده ها و دامنهٔ ارتفاعات را به منظور طرح هایی مانند حفاظت از محیط زیست، جلوگیری از فرسایش خاک، وقوع سیل و بخش تفرجگاهی با کاشت گونه های جنگلی مناسب به جنگل های دست کاشت اختصاص داده اند. مانند پارک های جنگلی زائر اسدآباد، میرزا کوچک خان جنگلی ملایر و جنگل های دست کاشت سدّ اکباتان و حاشیهٔ جادهٔ همدان  رزن و … .

مراتع
امروزه با توجه به افزایش جمعیت، نیاز بیشتری به فرآورده های دامی احساس می شود. از طرفی کیفیت و کمیّت علوفه در سطح مراتع، می تواند منبع بسیار مناسبی برای تأمین غذای مورد نیاز دام باشد. بنابراین، نقش مراتع در تأمین مواد غذایی از اهمیت بالایی برخوردار است.

اهمیت مراتع

  •  تعدیل و تلطیف هوا
  •  کنترل آب های سطحی و تغذیهٔ آب های زیرزمینی
  •  کاهش آلودگی هوا
  •  جلوگیری از فرسایش خاک و وقوع سیلاب
  •  تغذیهٔ دام
  •  مصارف دارویی و خوراکی (کتیرا، آویشن، باریج، موسیر و …)

با وجود اهمیت زیاد پوشش گیاهی متأسفانه دخالت ها و رفتارهای سودجویانه و ناآگاهانهٔ انسان در محیط باعث تخریب و نابودی بخش های زیادی از جنگل ها و مراتع استان شده است. 

منطقه حفاظت شده خان گرمز

زندگی جانوری در استان
موقعیت مناسب جغرافیایی استان ما در ناحیه کوهستانی غرب کشور و شرایط آب و هوایی و پوشش گیاهی آن موجب شده که از گذشتهٔ دور شرایط مساعدی برای پیدایش زیستگاه انواع حیات جانوری فراهم شود که متأسفانه در چند دههٔ اخیر عواملی از قبیل حضور شکارچیان غیرمجاز، خشکسالی های ناشی از تغییرات ناگهانی اقلیم، کم شدن آب تالاب ها و رودخانه ها، چرای بیش از حد و خارج از فصل دام ها در مراتع، صدمات جبران ناپذیری را به حیات جانوری استان وارد کرده است.

استان همدان در حال حاضر، دارای ۶ منطقهٔ مهم حفاظت شده است که عبارت اند از: گلپرآباد، خان گُرمَز، لشگردر، شراء، آلموبلاغ، ملوسان و دو منطقهٔ شکار ممنوع شیرین سو و و آق گل.

استان همدان با دارا بودن شش منطقهٔ حفاظت شده و دو منطقهٔ شکار ممنوع، زیستگاه بیش از ۲۱ گونه پستاندار، ۱۵۱ گونه پرنده، ۱۸ گونه خزنده و ۱۵۴۰ گونه گیاه است. گونه های شاخص و پراهمیت جانوری استان ما عبارت اند از، قوچ و میش ارمنی، کَل و بز وحشی، عقاب طلایی، میش مرغ و پرستوی دریایی نوک کاکایی.
الف) منطقۀ حفاظت شده: محدوده ای از منابع طبیعی است که از لحاظ ضرورت حفظ و تکثیر نسل جانوران وحشی یا حفظ و احیای رستنی ها و وضع طبیعی آن، دارای اهمیت بوده و تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست قرار می گیرد.

ب) منطقۀ شکار ممنوع: این مناطق نیز دارای شرایط مناسب حفظ و تکثیر گونه های مختلف گیاهی و جانوری اند و با نظارت سازمان حفاظت محیط زیست، دارای ممنوعیت شکار و صید، قطع درختان و آسیب رساندن به محیط اند.

ردیف    منطقه            موقعیت جغرافیایی
١ منطقهٔ حفاظت شده خان گرمز تویسرکان
٢ منطقهٔ حفاظت شده لشگردر ملایر
٣ منطقهٔ حفاظت شده ملوسان نهاوند
٤ منطقهٔ حفاظت شده آلموبلاغ اسدآباد
٥ منطقهٔ حفاظت شده شراء همدان
٦ منطقهٔ حفاظت شده گلپرآباد ملایر
٧ منطقهٔ شکار ممنوع تالاب آق گل مرز همدان و ملایر
٨ منطقهٔ شکار ممنوع تالاب شیرین سو کبودرآهنگ

منطقۀ حفاظت شده خان گرمز:
این منطقه در ۳۴ کیلومتری غرب شهرستان تویسرکان واقع شده و دارای گونه های منحصر به فرد گیاهی و جانوری از جمله، کَل و بز است که از لحاظ ملی و بین المللی معروف بوده و هر ساله تعداد قابل توجهی علاقه مندان طبیعت از این منطقه دیدن می نمایند.

منطقۀ حفاظت شدۀ لشگردر: این منطقه در جنوب شرقی شهر ملایر و در ۹۰ کیلومتری شهر همدان در محاصرهٔ ۱۴ روستای مجاور از جمله جوزان، مانیزان، فروز، ازناوله، زنگنه و احمد روغنی است و به لحاظ طبیعت مساعد از نظر آب، پوشش گیاهی و شرایط اقلیمی، همواره زیستگاه مناسبی برای جانوران و پرندگان است.